Co badacz miał na myśli?

Częstym błędem w konstruowaniu kwestionariusza badawczego przez niedoświadczonych badaczy jest tworzenie listy możliwych odpowiedzi wg znanego tylko badaczowi znaczenia tych odpowiedzi. Częstym błędem w konstruowaniu kwestionariusza badawczego przez niedoświadczonych badaczy jest tworzenie listy możliwych odpowiedzi wg znanego tylko badaczowi znaczenia tych odpowiedzi.
Do takich odpowiedzi często należą np. możliwe odpowiedzi na pytanie o miejsce zamieszkania:

a) Wieś
b) Małe miasto
c) Średnie miasto
d) Duże miasto

Co może pomyśleć respondent:

 Czy chodzi o obszar miasta czy liczbę jego mieszkańców?
 Jeśli chodzi o obszar to, jaka jest górna granica km2 w przypadku małego i średniego miasta?
 Jeśli chodzi o liczebność to, jaka jest górna granica liczby mieszkańców w przypadku małego i średniego miasta?

Na tak zadane pytanie jedni respondenci mogą odpowiedzieć kierując się obszarem, jakie zajmuje miasto a drudzy kierując się liczbą mieszkańców. Nie można zakładać, że respondenci znają te liczby więc, duża grupa respondentów odpowie na to pytanie intuicyjnie. Tak zebrane wyniki badań obniżają wartość całego badania. Dobierając odpowiedzi tego typu należy pod pytaniem umieścić informację „co badacz ma na myśli”. W przypadku pytania o miejsce zamieszkania może ona brzmieć np. tak: „małe miasto to miasto do 25 tysięcy mieszkańców, średnie miasto, to miasto powyżej 25 tysięcy mieszkańców, duże miast to miasto powyżej 50 tysięcy mieszkańców.” Badacz nie może jednak mieć pewności, że respondent zna liczbę mieszkańców swojego miasta. Przede wszystkim trzeba się zastanowić, czy informacje te są faktycznie potrzebne (zob. wpis „Pytania metryczkowe”).

Bywa, że badacz jeszcze bardziej komplikuje odpowiedzenie na to pytanie tworząc np. taką listę odpowiedzi:

a) Mała wieś
b) Duża Wieś
c) Miasteczko
d) Małe miasto
e) Średnie miasto
f) Duże miasto
g) Bardzo duże miasto
h) Aglomeracja
w całkowicie nieprzemyślanych badaniach może znaleźć się jeszcze odpowiedź
i) Inne

Dociekliwy respondent może stracić długie godziny nad rozwiązaniem problemów typu:
 Co to miasto, a co miasteczko?
 Czym się różni duże miasto od bardzo dużego miasta?
 Czym się różni bardzo duże miasto od aglomeracji?
 Jeśli jest średnie miasto to, dlaczego nie ma średniej wsi?
 Czym mierzy się te wielkości i jakie są wzorce?


Mniej dociekliwy od razu wybierze odpowiedź z listy na zasadzie „tak mi się wydaje”. Dociekliwy po czasie straconym na rozważania zrobi tak samo.

Jeśli w badaniu miejsce zamieszkania jest istotną dla badania zmienną, zebranie materiału w przedstawiony powyżej sposób (bez instrukcji) powoduje, że badanie jest bezwartościowe.